AYIN YAZISI


Ayak bilek sorunları

Ayak bilek artroskopisi
Ayak bileği artroskopisi ayak bileği ekleminin içine artroskop denilen uzun teleskopikkameralarla bakmak ve inceleme yapmak anlamına gelir. Artroskopi işlemi için ayak bileğininönünden iki adet 1 cm uzunluğunda kesi yapılır ve cerrahi işlemler bu iki giriş deliğindeneklem içine sokulan kamera ve cerrahi aletler yardımıyla yapılmış olur.

Avantajları:
Ameliyat sonrasında iyileşme süresi kısa, enfeksiyon gelişme riski daha düşük ve hastanınameliyat sonrası hissettiği ağrı daha azdır. Özellikle sporcularda spora dönüşü hızlandıranbir yöntemdir.

Ayak Bileği Artroskopisi:
1) Ayak bileğinde burkulma sonrası ortaya çıkan ve uzun süre tedaviye rağmengeçmeyen ağrılar, şişlik ve hareket kısıtlılığı yakınmaları sıklıkla kıkırdakyaralanmaları ve yumuşak doku sıkışmaları sonucu ortaya çıkar. Kıkırdak veyumuşak dokuya ait bu patolojiler ayak bileği artroskopisi yardımıyla başarıyla tedaviedilirler.
2) Romatizmal hastalıklar, hemofili ve benzeri eklem içi kanamayla seyredenhastalıklara eşlik eden sinovit tablosu yine artroskopik olarak tedavi edilebilmektedir.3) Az rastlanan eklem içi tümörlerin çıkarılması
4) Ayak bileği kırıklarında eklem yüzeylerinin uyumunun değerlendirilmesinde yardımcıbir yöntem olarak uygulanabilir.

Artroskopinin Komplikasyonları Nelerdir ?
1) Enfeksiyon
2) Tromboemboli (bacak damarlarında oluşan pıhtıların başka organlara giderekdamarları tıkaması),
3) Cerrahi işlem sırasında kıkırdakların zarar görmesi.

Ayak bilek burkulmaları
Ayak bileği burkulması çok sık görülen travmalardır. Herkesin hayatı boyunca en azındanbirkaç kez ayağı burkulur. Basit bir ayak bileği burkulması genellikle hiçbir kalıcı izbırakmadan iyileşir ve kişi normal hayatına ve sportif düzeyine geri dönebilir. Burkulmadaayak bileği hemen her zaman içe doğru dönerek dış taraftaki bağların yaralanmasıyla (sprain yada rüptür) sonuçlanır. Böyle bir durumda ayak bileğinin dış kısmında kısa süreiçinde şişlik ortaya çıkar ve birkaç gün içinde de topuğa ve ayak tabanına doğru yayılan birmorluk gözlenir. Hafif bir burkulma ise hastanın ağrıları birkaç gün içinde hafifler ve üzerinebasarak yürüyebilir hale gelebilir. Daha ciddi burkulmalarda normal yürüyüşe dönmek bazenhaftalar sürebilir.

Tedavi
Tedavi ayak bileği burkulmasının ciddiyetine göre planlanmaktadır. Ancak hem ciddihemde basit burkmalarda ; hastanın üzerine basmaması, istirahat ve elevasyon , soğukuygulanama, elastik bandaj veya kısa bacak atel uygulanması, NSAİD ( analjezik –antiinflamtuar) kullanımı ilk yapılması geren tedavi şekilleridir.

Basit burkmalarda yukarıda bahsedilen tedavi modalitesi ile ağrının ve şişliğin birkaçgün içinde azaldığı görülür ve hasta kısa sürede işe dönebilicek duruma ulaşır. Ciddiburkulmalarda ise iyileşme süresi daha uzun olmakla birlikte ilk müdahalenin ardından ayakbileği hareketlerini ve gücünü eski haline getirebilmek için rehabilitasyona başlanır. Hastayagösterilen egzersizler ile hareketler eski düzeye ulaşana kadar izlem devam eder. Ağrılarazaldıkça hasta ayak bileğini günlük aktivitelerinde daha fazla kullanmaya başlar. Ayakbileğini güçlendirici rehabilitasyon ile programa devam edilir ve genellikle bir-bir buçuk aysonunda yakınmalar iyice azalmış olur.
Ayak bileği burkulması sonrası ayak bileği dış kısmında ortaya çıkan şişlik uzun süregeçmeyebilir, hatta aylarca devam edebilir. Burada esas önemli nokta ağrının geçmişolmasıdır. Eğer burkulmadan bir-kaç ay sonra hastada ağrı hala devam ediyorsa, zamanzaman ayak bileğinde şişlik ortaya çıkıyorsa daha fazla beklemeden bir uzman görüşüalınmalıdır.
Burkulma sonrası uzun süre devam eden ağrılı durumların altında genellikle bir kıkırdak kırığıbağ kopması ya da ayak bileği ekleminin içini saran zarın aşırı büyüyerek sıkışması yatar.Ayak bileği ekleminde eğer bir kıkırdak kırığından şüpheleniliyorsa, hekim Röntgen veMRG ile eklemi değerlendirerek bir sonuca varabilir. Çoğu zaman kıkırdaktaki kırık çekilenRöntgenlerde gözükmez, bu nedenle MRG bu gibi durumlarda değerli bir yöntemdir.Kıkırdak kırığı olduğu anlaşılan hastalarda kırığın yeri ve büyüklüğüne göre ameliyatsız yada cerrahi tedavi uygulanır. Kırık ameliyatsız yöntemlerle iyileşmez ise cerrahi olarak tedaviedilmelidir. Cerrahide artroskopik olarak ayak bileği eklemindeki kıkırdak kırığı için gerekenmüdahale yapılır ve iyileşme süresince hasta ayağının üzerine bastırılmaz. Böyle bir cerrahimüdahaleden sonra spora dönüş ortalama dört-beş aydan sonra mümkün olmaktadır.

Ayak bileği kıkırdak lezyonları

OCD, TOL:
Osteokondritis dissekans, transkondral kırık, osteokondral kırık ve osteokondral defekt gibiterimler literatürde, eklem kıkırdağından bir parçanın, altındaki kemikle birlikte veya tekbaşına ayrılmasını tarif etmek için kullanılır.

Nedenleri:
Nedeni tam olarak bilinmemektedir. Üzerinde en çok durulan travma, iskemi teorileridir.Genellikle 20-30 yaş gurubunda görülür.

Belirtiler ve bulgular:
Ayak bileği burkulması en sık görülen yaralanma şeklidir. Bu olguların büyük bir kısmı kısasürede tam olarak iyileşirken, bir kısmında yakınmalar daha uzun seyretmekte ve spora vegünlük aktivitelere tam olarak dönememektedir. Hastaların şikayetleri yaralanma sonrası 6-12hafta sonra devam ediyorsa mutlaka ileri tekkikler yapılmalıdır.

Osteokondral lezyonu olan hastalarda ağrı en sık yakınma olup, ayak bileği için de derindehissedilir. Ayak bileği çevresinde şişlikte görülebilir. Hasta zaman zaman ayak bileğindeboşalma hissi tarifleyebilir. Tam ayrılmış lezyonlarda ayak bileğinde kilitlenme görülebilir.

Tanı:
Direkt grafi, bilgisayarlı tomografi, sintigrafi veya MR ile konulur.

Tedavi:
Talusun osteokondral lezyonları (ayak bileği eklemini oluşturan kemiğin kıkırdak lezyonları)saptandığında, MRG ile derecelendirmesi yapılarak iyileşme potansiyeli olup olmadığı, eklemyüzeyini örten kıkırdağın sağlam olup olmadığı incelenir ve bir tedavi yolu çizilir.

Konservatif tedavi :
Kıkırdak lezyonu iyileşebilecek yapıda ve çok büyük değilse, eklem yüzeyini örten kıkırdaksağlam ise o takdirde öncelikle ameliyatsız bir tedavi denenir. Bu tedavinin içinde ayak bileğiçevresini güçlendirici egzersizler, su içi rehabilitasyon, proprioseptif duyuyu güçlendiriciegzersizler ve geçici bir süre yük verdirmeme yer alır.

Cerrahi tedavi:
Kıkırdak lezyonu büyük, iyileşme potansiyeli olmayan bir lezyon ise cerrahi tedavi yoluseçilir ve hastaya bilgi verilir. Cerrahi tedavide artroskopik (kamera ile eklemi açmadan)yöntemler ve açık yöntemlerden faydalanılır. Lezyon çok büyük değil ise artroskopik olaraktemizlenir ve kıkırdağın kendini yenilemesine yardımcı olacak girişimler (delme, traşlamagibi) uygulanır. Fakat lezyon büyük ise o takdirde dizden alınacak kıkırdak silindir, ayakbileğindeki bozulmuş kıkırdağın yerine yerleştirilir.(mozaikplasti)Cerrahi işlem sonrası lezyonun büyüklüğüne bağlı olarak hastalar 6 ile 12 hafta arasındaüzerine basmadan yürütülür, bu arada rehabilitasyona başlanır ve ayak bileği çevresigüçlendirilir.

Ayak bileğinin yumuşak doku sıkışma sendromları
Genellikle burkulma sonrası geçmeyen ve ısrarcı ayak bilek ağrısı ile karakterize, zor tanıkonulan sorunlardır. Temel lezyon sinoviyada, kapsülde yada eklem içi bağ yapılarındaolabilir.

Bu sendromlar genellikle ayak bileğindeki yerleşim lokalizasyonuna göre sınıflandırılır.Buna göre, lateral, anterolateral, posterior, medial sıkışma sendromları olarakadlandırılmaktadır.

Lateral sıkışma sendromu:
En sık görülen sıkışma sendromudur. Ayak bileğinde içe doğru burkulma sonrasında uzundönem devam eden ağrı görülür. Ağrı lokalizasyonu en sık ayak bileğinin ön dış kısmındadır.Ağrı genellikle aktivite ile ilişkilidir.spor veya günlük aktiviteleri kısıtlar. Topallama veyafonksiyonel insitabilite ağrıya dönem dönem eşilk edebilir.

Tanı:
X-Ray: ( röntgen) genellikle normal olmakla birlikte bazen geçirilmiş ayak bilekburkulmaları sonrasına anterior ayak bileği bağı yaralanmasını gösteren fıbular kemik ucundakemikçikler dikkati çekebilir. MR görüntülemede ayak bileği yumuşak doku yaralanmasınıdestekleyecek bulgular görülür.

Tedavi:

Konservatif tedavi:
Ağrının yoğun olduğu dönemlerde aktivite kısıtlanması, NSAİD, elevasyon, bandaj vebuz uygulaması ile başlayıp rehabilitasyonla devam edilmelidir. Konservatif tedavininuygulanma süre konusunda tam bir fikir birliği olmamakla birlikte yayınlarda kimileri 6 aykimi hekimlerse 2-3 aylık konservatif tedaviyi yeterli kabul etmektedirler.

Cerrahi tedavi:
Konservatif tedavi uygulanan ancak şikayetleri devam eden hastalarda uygulanır. Artroskopikyöntemle tün anormal dokular ve hipertrofik sinovia çıkartılır.

Posterior sıkışma
Bu sıkışma durumu; genellikle ayak bileğinin arka kısmında, özellikle ayak bileğinin gazabasma hareketi sırasında artan ağrı ile karakterizedir. Posterior ayak bileğinde sinovitis,fibrozis ve kapsülitis nedeniyle oluşan bir klinik durumdur.

Bu olgularda genellikle merdiven inerken yada ayak bileğinin plantar fleksiyona( gaza basmahareketi) geldiği aktiviteler sırasında ağrı yakınması gözlenir. Ayak bileğinin arka kısmınadokunulmakla ağrı oluşur.

Tanı:
x-ray ve MR görüntüleme ile konulur. X-ray de os trigonum görülebilir. MR de bu bölgedeartmış yumuşak doku oluşumu görülebilir.

Tedavi:
Diğer sıkışma sendromunda belirtildiği gibidir.
Copyright © 2012
Op.Dr. Erhan KARABUĞA
Tavsiye,öneri ve teşekkürler
Op.Dr. Erhan KARABUĞA hakkında yapılan tavsiye ve teşekkür mesajlarına ister sitemizden bağımsız olan eniyihekim.com ve tavsiyeediyorum.com web sitelerinden isterseniz sitemizdeki ziyaretçi defterinden takip edebilirsiniz. Ayrıca Op.Dr Erhan KARABUĞA hakkında tavsiye, dilek, öneri ve şikayetlerinizi paylaşabilirsiniz.
Copyright 2012 all right reserved Op.Dr. Erhan KARABUĞA Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı
Designed_by medyatör